Peter van Inwagen —
vrije wil, determinisme en het onoplosbare probleem

Bijdrage aan de wetenschap

Peter van Inwagen is een van de meest invloedrijke analytische filosofen op het gebied van vrije wil en metafysica. In An Essay on Free Will (1983) formuleert hij het consequence argument: als determinisme waar is liggen onze daden vast door de wetten van de natuur en het verleden — wij hadden niet anders kunnen handelen. Maar indeterminisme biedt ook geen uitkomst: willekeurige kwantumsprongen scheppen geen keuzevrijheid. Vrije wil lijkt incompatibel met beide.

If determinism is true, our acts are consequences of laws of nature and events in the remote past. We have no control over these. — Peter van Inwagen

Waar het Radicaal Continuüm aansluit

Van Inwagens dilemma — determinisme noch indeterminisme laat ruimte voor vrije wil — is precies het spanningsveld dat het Radicaal Continuüm oplost. Het RC is deterministisch: de processtructuur van het continuüm is volledig bepaald. Maar vrije wil is experiëntieel reëel voor de embedded waarnemer die zijn eigen positie in het continuüm niet volledig kan overzien. Vrije wil is perspectief, niet ontologisch vermogen.

Waar het Radicaal Continuüm verder gaat

Van Inwagen concludeert dat vrije wil een mysterie blijft — hij ziet geen bevredigende oplossing. Het Radicaal Continuüm biedt die oplossing: vrije wil is experiëntieel reëel voor de embedded waarnemer en ontologisch afwezig in het continuüm. Dit is geen contradictie maar een structurele eigenschap van de embedded positie.

Betekenis voor het onderzoeksprogramma

Van Inwagen formuleert het vrijewilsprobleem met de grootste analytische scherpte. Het Radicaal Continuüm biedt de oplossing die hij zoekt — en die oplossing volgt direct uit de structuur van de embedded positie in het tijdloze continuüm.