Richard Dawkins —
het zelfzuchtige gen, memetica en de replicatordynamiek

Bijdrage aan de wetenschap

Richard Dawkins introduceerde in The Selfish Gene (1976) de gen-selectie: evolutie werkt primair op het niveau van genen, niet van individuen of soorten. Genen zijn replicatoren die organismen gebruiken als voertuigen voor hun verspreiding. In The Extended Phenotype (1982) breidde hij dit uit: genen beïnvloeden de wereld buiten het lichaam van het organisme. Zijn concept van memen — culturele replicatoren analoog aan genen — opende een nieuw domein van evolutionair denken.

We are survival machines — robot vehicles blindly programmed to preserve the selfish molecules known as genes. — Richard Dawkins

Waar het Radicaal Continuüm aansluit

Dawkins replicatordynamiek beschrijft een patroon van informatiestructuren die zichzelf kopiëren, variëren en geselecteerd worden. In het Radicaal Continuüm zijn dit embedded processtructuren die in interactie met hun omgeving — ook onderdeel van het continuüm — bepaalde patronen bestendigen. De dynamiek die Dawkins beschrijft is een eigenschap van het tijdloze continuüm, uitgedrukt in de taal van de biologie.

Waar het Radicaal Continuüm verder gaat

Dawkins beschouwt mutaties als fundamenteel toevallig — de blindheid van de evolutie is voor hem essentieel. Het Radicaal Continuüm verwerpt dat fundamentele toeval: mutaties zijn epistemisch onvoorspelbaar maar ontologisch bepaald. De replicatordynamiek verloopt volgens de processtructuur van het continuüm — niet blind maar volledig bepaald, alleen niet voorspelbaar vanuit een interne positie.

Betekenis voor het onderzoeksprogramma

Dawkins is de meest bekende verdediger van de Darwiniaanse orthodoxie: blind toeval plus selectie verklaart alles. Het Radicaal Continuüm accepteert de verklaringskracht van zijn replicatordynamiek maar verwerpt het fundamentele toeval. Zijn lezers kennen de evolutionaire logica — en zijn daarmee direct toegankelijk voor de vraag: is dat toeval werkelijk fundamenteel?